Status van de Nederlandse filmindustrie

Hier vind je meer informatie over de Nederlandse filmindustrie vanaf 1896 – heden. Ontdek hoe de industrie het doet en welke Nederlandse acteurs goed zijn.

In de afgelopen decennia hebben Nederlandse films slechts enkele keren een Oscar gewonnen. Toch worden er jaarlijks een behoorlijk aantal Nederlandse films uitgebracht. Deels zijn Nederlandse films met subsidie geproduceerd en sommige films worden commercieel uitgebracht.

Evolutie van de Nederlandse filmindustrie

Nederlandse films zijn vanaf 1896 uitgebracht. We kunnen dit in verschillende tijdsperiodes opsplitsen:

  • Films in Nederland vanaf 1896 tot 1930

De Nederlandse filmindustrie ging met name van start met kleine filmpjes. In de Eerste Wereldoorlog werden er met name filmpjes van het front getoond, men was nieuwsgierig hoe andere landen het in de oorlog deden. Filmfabriek Hollandia was hofleverancier van de meeste films die tussen 1915 en 1930 werden uitgebracht. In 1921 werd de Nederlandse Bioscoopbond opgericht, vanaf 1932 verwierf deze zoveel macht, dat eigenlijk de gehele industrie tot deze bond behoorde.

  • Films in Nederland vanaf 1930 tot 1949

De eerste films met geluid werden in de jaren dertig uitgebracht. De filmindustrie was klein en kwam traag op gang met slecht enkele films per jaar. In de oorlog werden er nauwelijks films in Nederland gemaakt en bleven de meeste films onvoltooid. Er werden vooral Duitse films getoond.

  • Films in Nederland vanaf 1950 tot 1969

Het Productiefonds voor Nederlandse Films werd opgericht. In 1958 verscheen de eerste film in kleur, genaamd ‘Jenny’, het duurde echter tot de jaren 70 voor de meeste films in kleur werden uitgebracht. Meestal was het uitbrengen van films in kleur te duur. Bekende titels waren ‘Als twee druppels water’ uit 1963 en ‘Het gangstermeisje’ uit 1966.

  • Films in Nederland vanaf 1970 tot 1979

Er vindt een opleving in de industrie plaats. Vooral erotisch getinte verhaallijnen trokken veel publiek. Denk aan films als ´Turks Fruit´ van Paul Verhoeven, dit was een groot succes in de jaren zeventig. Daarnaast was er ´Soldaat van Oranje´, deze film vormde de basis voor een later vertrek naar Hollywood van Verhoeven.

  • Films in Nederland vanaf 1980 tot 1989

Bekende films uit deze tijd zijn ´Flodder Spetters´, ´de Lift´, ´Ciske de Rat´ en ´Abel´. Ook werd er een Oscar verdiend met ‘de Aanslag’. Regisseurs als Dick Maas, Alex van Warmerdam, Ate de Jong en Ruud van Hemert waren succesvol in deze tijd.

  • Films in Nederland vanaf 1990 tot 1999

Nederlandse films raakte rond deze periode behoorlijk in het slop. In 1994 werd slechts 1% van de totale omzet van bioscopen met Nederlandse films behaald. De succesvolste Nederlandstalige film trok in dit jaar slechts 30.000 bezoekers. Net voor het einde van het millennium waren er met ´Abeltje´ en ´Kruimeltje´ een aantal successen. Dit komt door nieuwe manieren waarop films gefinancierd zijn. Er ontstaat een samenwerkingsverband tussen productiebedrijven, fondsen en televisieomroepen.

  • Films in Nederland vanaf 2000 tot 2009

Tussen 2000 en 2009, beleeft de Nederlandse filmindustrie met name met kinderfilms een aantal grote successen en ook films als ´Costa!´, ´Volle maan´ en ´Liever verliefd´ doen het goed. Dit doen ze door sterren uit soaps te gebruiken, dat blijkt goed te werken. Bij het uitbrengen van ´Snowfever´ lijkt dit echter niet meer te werken en moeten er nieuwe manieren gezocht worden om films onder de aandacht te brengen. Zo wordt er gekozen voor onder andere boekverfilmingen, dit lijkt een recept te zijn dat beter werkt. Tussen 1994 en 2005 veranderde het marktaandeel van Nederlandstalige films in Nederland van 1% richting de 14%. Met als absolute klapper ‘Alles is liefde’ in 2007, een film met bijna 1,5 miljoen bezoekers.

  • Films in Nederland vanaf 2010 tot heden

Films als ´New Kids Turbo´, ´de Gelukkige Huisvrouw´ en ´Dik Trom´ zijn absolute kaskrakers. De grootste hit uit dit decennium is ´Gooische Vrouwen 2´ uit 2017, het eerste en tweede deel van Gooische Vrouwen trok samen bijna vier miljoen bezoekers.

Hoe gaat het met de Nederlandse filmindustrie?

Qua financiën doen Nederlandstalige films het slecht. Dit heeft te maken met verschillende redenen. Eén van de belangrijkste redenen is het feit dat Nederlanders het ook prima vinden om een Engelstalige, Duitse of Franse films te kijken. We zijn het gewend om met ondertiteling te kijken en hechten ons er in veel mindere mate aan dat een film Nederlands gesproken is. Daarnaast is ons taalgebied relatief klein, waarmee de afzetmarkt van Nederlandstalige films iets lastiger ligt. Grote filmmaatschappijen geven de voorkeur aan Engelstalige films.

De filmindustrie wordt in Nederland met name omhoog gehouden met subsidies. Deze worden via de Europese Unie verstrekt of direct via cultuurfondsen. Het Nederlands Fonds voor de Film heeft in 2010 een totaalbedrag van €35.000.000 aan subsidies uitgereikt.

Via het Filmfonds kunnen er subsidies worden aangevraagd. Vaak wordt er bij het financieren van een film naar een combinatie gezocht van subsidie, crowdfunding, investeringen via omroepen en particuliere investeerders.

Welke Nederlandse acteurs zijn het best?

XGN heeft een top 10 van de beste Nederlandse acteurs uit de lage landen gemaakt. Ondanks dat Nederland een relatief klein land is wanneer het om films gaat, zijn er wel degelijk acteurs die het goed doen.

  1. Michiel Huisman die een rol speelt in ´Game Of Thrones´ en The Haunting of Hill House
  2. Rutger Hauer heeft een rol gespeeld in onder andere ´Turks Fruit´
  3. Carel Struycken speelde in ´The Addams Family´
  4. Yorick van Wageningen heeft kleine rollen gespeeld in onder andere ´The Girl With the Dragon Tattoo´
  5. Marwan Kenzari is een acteur die in veel Nederlandse films heeft gespeeld
  6. Jeroen Krabbé is onder andere bekend van ´Soldaat van Oranje´
  7. Barry Atsma is een acteur die bekend is van veel Nederlandse films als ´Michiel de Ruyter´
  8. Huub Stapel heeft in tal van Nederlandse films gespeeld en is vooral bekend van ´Flodder´
  9. Derek de Lint is beroemd geworden door ´Soldaat van Oranje´ en ´de Aanslag´
  10. Bas Rutte doet het goed als MMA vechter en wordt ook gewaardeerd door zijn acteertalent

Nederland is misschien nog wel bekender met haar actrices. Denk aan Carice van Houten, Famke Janssen, Lotte Verbeek, Sylvia Hoeks en Thekla Reuten. Stuk voor stuk actrices die internationaal zijn doorgebroken, met Carice van Houten als absolute topper met een prominente rol in de serie ´Games of Thrones´.